Nieuwe hogeresolutie PET-scanner maakt vroege signalen van hersenziekten zichtbaar
UZ Leuven zet als eerste ziekenhuis wereldwijd revolutionaire hersenscanner in bij patiënten
Een nieuwe uiterst precieze PET-scanner maakt het mogelijk om de vroegste signalen van hersenziekten zichtbaar te maken, jaren voordat een patiënt de eerste symptomen ervaart. De technologie opent de deur naar een veel snellere diagnose, gerichtere behandelingen en innovatief hersenonderzoek. “Dit geeft nieuwe perspectieven voor aandoeningen als ALS, de ziekte van Parkinson en dementie, omdat we vroege processen in hersenkernen en circuits veel fijner kunnen onderzoeken en opvolgen.”
De nieuwe NeuroExplorer PET-scanner staat in UZ Leuven en werd aangekocht door KU Leuven Research and Development (LRD). Het toestel gebruikt lichtradioactieve speurstoffen om subtiele biologische signalen en chemische veranderingen in de hersenen in beeld te brengen. Het heeft een resolutie die tot twintig keer hoger is dan die van klassieke PET-scanners. Artsen kunnen daarom voor het eerst bij levende mensen hersenprocessen zien die ze tot nu toe enkel na het overlijden konden onderzoeken.
Snellere ontwikkeling van nieuwe therapieën
De technologie biedt mogelijkheden om nieuwe biomerkers te identificeren: meetbare kenmerken die vroeg in het ziekteproces wijzen op een aandoening, zoals specifieke eiwitten in de hersenen. Door dergelijke processen bij levende mensen te bestuderen, krijgen onderzoekers inzicht in de vroegste stadia van hersenziekten. De NeuroExplorer laat bovendien beeldvorming toe in complexe centrale gebieden zoals de hersenstam, maar ook het ruggenmerg. Daardoor kunnen kritieke hersenkernen en de verbindingen ertussen rechtstreeks onderzocht worden, onder meer bij aandoeningen als ALS, de ziekte van Parkinson en dementie, maar ook bij psychiatrische aandoeningen.
Daarnaast biedt het toestel de mogelijkheid om niet-invasief te volgen hoe geneesmiddelen hun doelwit in de hersenen bereiken en beïnvloeden. Dat kan de ontwikkeling van nieuwe therapieën versnellen en verfijnen.
Wereldprimeur in patiëntenzorg
UZ Leuven heeft de NeuroExplorer de afgelopen maanden ingezet in een lopende klinische vergelijkende studie om de meerwaarde tegenover bestaande PET-scanners te evalueren. De studie volgt patiënten met bijvoorbeeld hypofysetumoren, dementie, bewegingsstoornissen, bijschildklierproblemen, hoofd-halskankers en vaatwandontstekingen.
Enkele andere internationale onderzoekscentra namen de technologie ook al in gebruik, maar UZ Leuven zet als eerste ziekenhuis ter wereld de scanner klinisch in bij patiënten. De eerste resultaten zijn veelbelovend en tonen dat de hogere resolutie bijkomende diagnostische informatie oplevert, bijvoorbeeld voor neurochirurgische ingrepen.
Blik op de diepste hersenkernen
Prof. dr. Koen Van Laere, diensthoofd nucleaire geneeskunde UZ Leuven en departementvoorzitter Beeldvorming en Pathologie KU Leuven: "Het verschil in scherpte tussen de NeuroExplorer en een klassieke PET-scanner is alsof een bijziende persoon voor het eerst een bril opzet. Daardoor zien we nu hersenafwijkingen in heel kleine hersenkernen en in de hersenstam: dat was tot nu toe met geen enkele andere beeldvormingstechniek mogelijk. Met het toestel kijken we voortaan naar hersendelen die betrokken zijn bij beweging en geheugen, maar ook bij motivatie, stemming en slaap. Bij aandoeningen als ALS kunnen we zowel kleine hersenkernen als de aantasting van het ruggenmerg rechtstreeks bestuderen. En ook voor de ziekte van Parkinson en dementie kunnen we vroege processen in de betrokken hersenkernen en de verbindingen ertussen veel fijner onderzoeken en opvolgen.”
Daarnaast verkennen de artsen ook toepassingen in de psychiatrie, bijvoorbeeld door hersenkernen te bestuderen die betrokken zijn bij verstoorde informatieverwerking bij schizofrenie. Omdat de zeer hoge resolutie nieuwe inzichten werpt op wat een normale afwijking is of een symptoom van een ziekte, willen de hersenonderzoekers nieuwe definities maken van wat normaal is. Daarom onderzoeken ze ook grote groepen gezonde vrijwilligers van verschillende leeftijden.
De NeuroExplorer werd ontwikkeld door United Imaging Healthcare. Dankzij de nauwe samenwerking tussen het Leuven Brain Institute (KU Leuven) en UZ Leuven behoort Vlaanderen tot de internationale voortrekkers in het gebruik van de technologie voor zowel onderzoek als klinische toepassingen. Inmiddels lopen er meer dan 30 nationale en internationale onderzoeksprojecten met het toestel.
